Substytuty cukru (słodziki) to substancje i związki chemiczne, które nadają żywności słodki smak i są stosowane zamiast cukru i pokrewnych produktów słodzących (takich jak np. melasa, miód). Poza znanym już Rzymianom stosowaniem naczyń ołowianych do przygotowywania defrutum, które dało początek trującemu „cukrowi ołowianemu”, najstarszym sztucznym słodzikiem jest sacharyna, odkryta przez niemieckiego chemika Constantina Fahlberga.

Historia zamienników cukru (słodzików)

słodziki pod własną markąPo raz pierwszy pojawiła się na rynku w 1885 roku. Kiedy około 1900 roku słodzik zaczął konkurować z cukrem, pod naciskiem przemysłu cukrowniczego wprowadzono obowiązek jego sprzedaży w aptekach w różnych stanach, tak że był dostępny tylko za zaświadczeniem lekarskim (na przykład dla diabetyków). W Cesarstwie Niemieckim oraz na terenie Austro-Węgier przed I wojną światową obowiązywał zakaz handlu słodzikami i sacharyną. Substancje te były w większych ilościach przemycane ze Szwajcarii. Podobnie jak sacharyna, cyklaminian został odkryty przez przypadek w 1937 roku podczas poszukiwań leku przeciwgorączkowego, kiedy to chemik zauważył, że papieros położony na stole laboratoryjnym ma słodki smak. Podczas dwóch wojen światowych słodziki (m.in. słodziki pod własną marką) częściowo zastąpiły cukier, który był wówczas towarem deficytowym.

Zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Stowarzyszenia Producentów Słodzików i Produktów Niskokalorycznych (Calorie Control Council) fruktoza, ksylitol i sorbitol należą do grupy zamienników cukru właściwych, a osobną grupę stanowią słodziki intensywne (substancje chemiczne nie biorące udziału w metabolizmie; ich wartość kaloryczna wynosi 0 kcal) zawierające cyklaminian, sukralozę, neogesperydynę, taumatynę, glicyryzynę, stewiozyd i laktulozę.